4721 sayılı TMK Md. 175’te düzenlenen yoksulluk nafakası belirli şartlar dahilinde kararlaştırılan ve ödenen bir nafaka türüdür.
“Yoksulluk nafakası
Madde 175- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.
Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Koşulları
a)Nafaka isteyen eş yoksulluğa düşecek olmalıdır.
Boşanma ile nafaka isteyen eş önceki durumuna göre yoksulluğa düşecek ise nafaka bağlanabilir. Geçimini mevcut mali imkanları ve çalışmasıyla sağlama imkanından yoksun olduğu düşünülen kişinin yoksulluğa düşeceği kabul edilir. Bu konuda kanun, eşler arasında kadın veya erkek olarak bir ayrım yapmamıştır. Yine çalışmayan ve herhangi bir gelir ve servetten yoksun olan eş de nafaka talep edebilir. Nafaka talep edenin yaşam standardında görünür ve mali olarak belirlenebilir nitelikte azalma olmalıdır.
Yoksulluğa düşme halinin tespiti bakımından gerekli araştırma yapılmalı ve aşağıdaki konular incelenmelidir:
- Talep eden eşin çalışıp çalışmadığı ve düzenli bir geliri olup olmadığı,
- Düzenli geliri varsa bunun miktarı,
- Gelirin yoksulluğa düşmeyi engelleyecek düzeyde olup olmadığı,
- Gelir getiren bir işten kendi isteğiyle mi yoksa zorunluluk sebebiyle mi ayrılmış olduğu,
- Gelir seviyesinin asgari ücret düzeyinde olup olmadığı,
- Yakınlarının yardımına ihtiyaç duyup duymadığı ve onunla geçinip geçinmediği,
- Eşin mali durumunun nafaka istenen eşle aynı düzeyde olup olmadığı.
b)Talepte bulunan eş kusursuz ya da diğer eşe göre daha az kusurlu olmalıdır.
Nafaka talep eden eş, boşanmaya sebep olan olaylar bakımından kusursuz ya da diğer eşe göre daha az kusurlu olmalıdır.
Ağır kusurlu eşin nafaka talep etme hakkı da yoktur. Boşanmada eşit düzeyde kusurlu olan eşin de koşullar mevcutsa nafaka ödemesi mümkündür.
Karşı cinsten başka biriyle yaşayan eş nafaka talep edemez.
Nafaka talep edilen eşin kusursuz olması da tek başına nafaka yükümlülüğünden onu kurtaramaz.
c)Ödenecek nafaka miktarı bunu ödemesi gereken eşin mali gücüyle orantılı olmalıdır.
Ödenmesi gereken nafaka bakımından kendisinden talepte bulunulan eşin mali gücü de buna uygun olmalıdır. Gelir seviyesi ve ekonomik yaşam düzeyi bakımından eşit konumda bulunan eş aleyhine nafakaya hükmedilemez.
Çalışma gücü olduğu halde sırf işsiz olmak, kendi iradesiyle işten ayrılmış olmak gibi hallerde kişi aleyhine yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.
d)Nafaka ödenmesi için bir talepte bulunulmalıdır
Yoksulluk nafakası istem üzerine hakimce hükmedilen ve talep olmadan ödenmesine re’sen karar verilemeyen bir yardımdır. Talep miktarından fazlasına hükmedilemez ancak daha azına hükmedilmesi de söz konusu olabilmektedir.
e)Talep yasal süresi içerisinde yapılmış olmalıdır
Talep yönüyle boşanma davası devam ederken geçerli olan süre ile boşanma kararı kesinleştikten sonra yapılan talepteki süre arasında farklar mevcuttur.
*Boşanma davası devam ederken, dava dilekçesinde, cevap dilekçesinde ya da dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasında yoksulluk nafakası istenebilmektedir. İddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı bakımından dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra nafaka talep edilmemiş ise tahkikat aşamasında diğer tarafın açık muvafakati ve ıslah söz konusu olmadıkça nafaka talep edilemez.
*Boşanma kararı kesinleştikten sonra 1 yıl içerisinde nafaka taleplerinin ileri sürülmesi gerekir.
Boşanma yerine ayrılık kararı verilmişse yoksulluk ve iştirak nafakasına hükmedilemez.
Yoksulluk Nafakasının Miktarı
Nafakaya diğer tarafın mali gücü gözetilerek hükmedilir. Hakkaniyet ve kişilerin mali ve gelir durumları da incelenmelidir. Talepte miktar yer almalıdır.
Yoksulluk Nafakasının Süresi
Yoksulluk nafakasının ödenme süresi bakımından kanun koyucu bir sınırlama yapmamış hatta madde metninde “süresiz” demek suretiyle ilanihaye nafaka ödenmesine imkan sağlamıştır.
Yoksulluk nafakasının bu niteliği sebebiyle kamuoyunda en fazla tartışılan konuların başında olduğu ve 5-6 ay süren bir evliliğin kişinin ömür boyunca nafaka ödemesine sebebiyet verdiği ifade edilmektedir.
Bu konuda yeniden düzenleme yapılması planlanmakta ve ileriki günlerde evli kalınan süreye göre belirlenecek bir süre boyunca nafaka ödenmesinin kanunda düzenlenmesi öngörülmektedir.
Yoksulluk Nafakasının Ödenme Şekli
Nafakanın toptan ve tek seferde ödenmesine kanunda imkan sağlanmıştır ve bu şekilde ödeme, ödeme yükümlülüğü getirilen kişi bakımından kolaylık ve rahatlık sağlar.
İrat şeklinde ödeme halinde ise yaygın bir yöntem olan aralıklarla ve aydan aya yapılan ödemeyi anlamak gerekmektedir. Aralıklı ödemenin kişinin elde edeceği gelirin zamanlarına göre de belirlenmesi mümkündür.
İrat şeklinde ödeme süresiz olabileceği gibi süre ile de sınırlanabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka davaları, Aile Mahkemesinde görülür ve davacı nafaka talep eden yerleşim yerindeki mahkemede bu davayı açabilir. Açılan nafaka davalarında 1 yıllık talep edilen nafaka miktarı üzerinden nisbi harç ödenmesi gerekmektedir.
