İngiliz vatandaşlığı, Birleşik Krallık’ta süresiz oturum hakkı elde etmiş kişilere, belirli şartların sağlanması hâlinde tanınan en üst statüdür. Vatandaşlık kazanan kişiler, İngiltere’de süresiz yaşama ve çalışma hakkının yanı sıra İngiliz pasaportu alma ve seçme-seçilme gibi temel haklardan yararlanma imkânı elde eder.
İngiliz vatandaşlığı başvuruları, kural olarak naturalisation yoluyla yapılır ve başvuru sahibinin hem göçmenlik geçmişi hem de İngiltere’deki yaşam düzeni detaylı şekilde incelenir.
Bununla birlikte, İngiliz mevzuatında naturalisation dışında da bazı istisnai vatandaşlık yolları bulunmaktadır. Bu yollar, sınırlı sayıda kişiyi ilgilendirdiğinden uygulamada daha nadiren karşımıza çıkar.
Örneğin, doğum yoluyla vatandaşlık belirli koşullar altında mümkündür. İngiltere’de doğmuş olmak tek başına vatandaşlık hakkı doğurmaz; ancak çocuğun doğum sırasında ebeveynlerinden en az birinin İngiliz vatandaşı veya süresiz oturum sahibi olması hâlinde vatandaşlık söz konusu olabilir. Ayrıca bazı kişiler, İngiltere’de doğmuş olmasalar dahi, çocukluk döneminde uzun süre yasal olarak ülkede bulunmuşlarsa kayıt yoluyla (registration) vatandaşlık başvurusunda bulunabilirler.
Buna ek olarak, İngiliz vatandaşlarının çocukları için yaşa ve ebeveynin statüsüne bağlı olarak registration yoluyla vatandaşlık başvuruları mümkündür. Bu başvurular, klasik naturalisation sürecinden farklıdır ve daha çok çocuğun durumu üzerinden değerlendirilir.
Ancak uygulamada, İngiltere’de eğitim, çalışma veya iş kurma yoluyla bulunan yetişkin Türk vatandaşları açısından, vatandaşlığa giden temel ve en güvenli yol önce ILR, ardından naturalisation başvurusudur. Diğer yollar, istisnai nitelikte olup her başvuru sahibine açık değildir.
İngiliz Vatandaşlığına Giden Temel Yol: ILR Sonrası Başvuru
Türk vatandaşları açısından İngiliz vatandaşlığına giden en yaygın yol, öncelikle kalıcı oturum (Indefinite Leave to Remain-ILR) statüsünün elde edilmesidir. ILR sahibi olan kişiler, belirli bir bekleme süresinin ardından vatandaşlık başvurusu yapabilir. Genel kural olarak, ILR aldıktan sonra en az 12 ay boyunca bu statüyle İngiltere’de bulunmuş olmak gerekir. Bu süre boyunca kişinin İngiltere dışındaki kalış süreleri sınırlı tutulmalı ve göçmenlik kurallarına tam uyum sağlanmalıdır.
İstisna: İngiliz Vatandaşı ile Evlilik Durumu
Eğer başvuru sahibi bir İngiliz vatandaşı ile evli veya civil partnership içerisindeyse, ILR aldıktan sonra 12 ay bekleme şartı aranmaz. Bu kişiler, gerekli diğer şartları sağlamaları hâlinde ILR alır almaz İngiliz vatandaşlığı başvurusunda bulunabilirler. Bu durumda da başvuru sahibinin son 3 yıl boyunca İngiltere’de yaşamış olması ve bu süreye ilişkin yurt dışı çıkış sınırlarına uyması gerekir.
Vatandaşlık Başvurularında Aranan Ortak Şartlar
İngiliz vatandaşlığı başvurularında, başvuru yolu ne olursa olsun bazı temel şartlar her başvuru sahibi için ortaktır.
Başvuru sahibinin:
- İngiltere’de yasal olarak bulunmuş olması
- Göçmenlik kurallarına aykırı davranışlarının bulunmaması
- Good character (iyi karakter) şartını sağlaması
- Life in the UK Test’i başarıyla geçmiş olması
- Gerekli düzeyde İngilizce dil yeterliliğini belgelemesi
beklenir.
Good character değerlendirmesi kapsamında; sabıka kayıtları, vergi yükümlülükleri, göçmenlik ihlalleri ve önceki vize başvurularındaki beyanlar dikkate alınır.
İkamet Süresi ve Yurt Dışı Çıkış Sınırları
Vatandaşlık başvurularında, başvuru sahibinin İngiltere’deki fiilî ikameti büyük önem taşır. Genel olarak:
- Son 5 yıl içinde İngiltere’de yaşamış olmak
- Bu 5 yıl içinde 450 günden fazla,
- Son 12 ay içinde ise 90 günden fazla İngiltere dışında bulunmamış olmak
gerekmektedir.
Evlilik yoluyla başvurularda bu süreler 3 yıl üzerinden değerlendirilir. Belirli istisnai durumlarda bu sınırların aşılması tolere edilebilse de, bu durum tamamen Home Office’in takdirindedir.
Vatandaşlık Başvuru Süreci
İngiliz vatandaşlığı başvuruları online olarak yapılır. Başvuru sırasında biyometrik bilgilerin sunulması, gerekli belgelerin sisteme yüklenmesi ve başvuru ücretinin ödenmesi gerekir.
Başvurunun değerlendirme süresi genellikle 3-4 ay civarındadır. Başvurunun kabul edilmesi hâlinde, başvuru sahibi bir vatandaşlık törenine (citizenship ceremony) katılır ve bu törenin ardından resmen İngiliz vatandaşı olur.
Vatandaşlık kararı verilene kadar, başvuru sahibinin geçerli bir oturum iznine sahip olması zorunludur.
İngiliz Vatandaşlığı Sonrası Haklar
Vatandaşlık kazanılmasıyla birlikte kişi:
- İngiliz pasaportu alma hakkı
- Süresiz ikamet ve çalışma hakkı
- Kamu görevlerine başvuru imkânı
- Oy kullanma ve aday olma hakkı
elde eder.
Ancak vatandaşlık alındıktan sonra dahi, başvuruda yanlış beyan veya sahte belge kullanıldığının tespiti hâlinde vatandaşlık iptal edilebilir.
Sonuç ve Hukuki Değerlendirme
İngiliz vatandaşlığı, uzun ve çok aşamalı bir sürecin son adımıdır. Bu sürece gelmeden önce genellikle öğrenci, çalışma veya iş kurma vizeleri; ardından ILR ve son olarak vatandaşlık başvurusu yapılmaktadır.
Vatandaşlık başvurularında, yalnızca son birkaç yıl değil, başvuru sahibinin tüm göçmenlik geçmişi dikkate alınır. Bu nedenle önceki vize ihlalleri, hatalı başvurular veya yanlış beyanlar ciddi riskler doğurabilir.
Bu sebeple, başvurunun doğru zamanlama ile, mevzuata uygun ve tutarlı bir dosya üzerinden yapılması, hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır. Başvuru süreci hakkında detaylı bilgi için ofisimizle irtibata geçebilirsiniz.
