İlam, mahkemenin verdiği son hükmü içeren ve taraflara verilen ve icrası gereken yazılı hükmü yani mahkemenin icrası gerkene son kararını ifade eder. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 301/2 maddesinde, taraflardan her birine verilen hüküm nüshası olarak tanımlanmıştır. Mahkemenin yaptığı yargılama neticesinde verdiği hükmü içeren belgeye “ilâm” adı verilir. Hüküm ise bağlayıcı olan ve yargısal anlamda sonuç doğurması gereken bir kararı ve mahkemenin icrası gereken son kararını tanımlamaktadır.
“İlamlı icra” ise bu şekilde icrası gereken bir ilama dayalı olarak yapılan icra takibini dile getirmektedir. Takibi yapan tarafın elinde olan ilam icra etmeye uygun bir mahkeme kararıdır.
Bir mahkeme kararına dayanan ve icra edilmesi gereken bir işlem varsa bunu hukuken yerine getirmeye dayanan işlem icra hukukunda adı “ilamlı icra” (2004 sayılı Kanun İKİNCİ BAP- Md. 24-41 arası) olarak tanımlanmıştır.
İlamlı icra işlemi bir mahkeme kararına dayanır ve bu sebeple durdurulması bakımından icra takibi ve düzenlenen ödeme emri bakımından usulü ve maddi hukuka ilişkin yasal bazı eksiklikler bulunmadığı sürece yapılabilecekler ilamsız icraya yapılan itirazlara göre daha zordur.
Ancak ilamlı icra bakımından alacak bedellerinin, alacağın konusunun ve icra takibine esas alınan belgelerin hukuka uygun ve mahkeme kararı ile uyumlu olması, özellikle yabancı para alacaklarına dair takiplerde izlenen yöntem ve takipte uygulanan para cinsi ve faizi gibi konularda titiz inceleme yapılması ve takibin eksik ve hatalı olup olmadığına göre itiraz edilmesi gerekmektedir. İtirazlar maddi hukuka ve izlenen usule ve dayanılan mahkeme kararına göre yapılabilecektir. Şikayet etmeye esas bir durum söz konusu ise bu kanun yoluna başvurulacaktır.
İlamlı icra konusu olabilecek konular;
- Bir para alacağına ilişkin ilamlar
- Taşınır veya taşınmaz teslimine dair ilamlar
- Bir işin yapılması veya yapılmamasına dair ilamlar
- Bir işin icrasının yapılmaması halinde buna dair ilamlar, gayrimenkul satışında tapuya tescil edilmeyen satışın tesciline dair verilen kararlar.
- Gemilere ve bunlarla ilgili ayni haklara ilişkin ilamlar.
İlamlı icranın yapılabilmesi için ön koşul ilam bulunması ve bu ilamın icra edilebilir olmasıdır.
Bazı ilamlar mevcut olsa dahi KESİNLEŞMEDEN İCRAYA KONULAMAZ:
- Taşınmazın aynına veya aynından kaynaklanan alacaklara dair ilamlar
- Aile ve kişiler hukukuna ilişkin ilamlar
- Kanunda düzenlenen menfi tespit, istirdat davalarına ilişkin ilamlar
- Kira bedelinin tespitine / uyarlanmasına ilişkin ilamlar
- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin kararlar vb.
İlam Vasfında Olan ve İcra Konusu Olabilecek Belgeler
İcra işlemi bakımından ilam niteliğinde olduğu kabul edilen belgeler Kanunun 38 ,nci maddesinde düzenlenmiştir:
- Mahkeme huzurunda yapılan sulhlar, kabuller, (Anlaşmalı boşanmaya dair Protokol hükümleri vb.)
- Para borcu ikrarını havi re’sen tanzim edilen noter senetleri
- İstinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki kefaletler, ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir. Bu maddedeki icra kefaletleri müteselsil kefalet hükmündedir.
- Bunun yanında arabuluculuk kapsamında ve CMK hükümleri dairesinde avukatlar ve müvekkillerinin imzaladığı uzlaşma tutanakları; uzlaşmaya tabi suçlarda şüphelinin edimi yerine getirmemesi halinde verilen uzlaşma raporu, tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyeti kararları; Baroların para cezası, gider ödemesi kararları; meslek odalarının aidat ve para cezaları kararları; Noterler Birliği Disiplin Kurulunun para cezasına veya giderlere ilişkin kararları gibi kararlarında İLAM NİTELİĞİNDE olduğunu ve icra edilebilir olduğunu kabul etmek gerekmektedir.
İlamlı icra ekiplerine ilişkin zamanaşımı Kanunda 10 YIL olarak belirlenmiştir. Bazı hallerde onlara özgü zamanaşımı geçerlidir.
İlamların icrası her icra dairesinden talep olunabilir. Alacaklı yerleşim yerini değiştirirse takibin yeni yerleşim yerini icra dairesine havalesini isteyebilir.
Takibin Yapılması
- Takibe esas olmak üzere İcra Takibi Talebi hazırlanmalı ve eksiksiz bir şekilde yetkili İcra Dairesine verilmelidir.
- İlamlı icrada icra takibine esas olan ilam da İcra Dairesine sunulmalıdır.
- Takipte hangi takip usulüne başvurulacağı eksiksiz belirtilmelidir.
- İcra Dairesince yapılacak inceleme sonucunda 3 gün içinde Ödeme Emri düzenlenmeli ve tebliğ için borçlu görünene gönderilmelidir.
- Sonraki icra işlemlerin usulüne uygun bir surette İcra Dairesi eliyle takibi sağlanmalıdır.
- Takip yolunda haciz varsa haciz işlemlerine de başvurulmalıdır.
