Nafaka Ödenmezse Ne Olur: İcra Takibi ve Tazyik Hapsi
Nafaka alacağı mahkemenin verdiği karara dayanan ve ödenmesi gerekli olan ve cebri icra yoluyla takip edilmesi mümkün olan bir alacak türüdür ve bunu ödemekle yükümlü olan kişi süresi içerisinde ödemelidir. Hiç ödememe veya eksik ödeme de icra takibine konu olabilmektedir.
Nafaka Alacağının İcra Takibine Konulması: İlamlı Takip Süreci
Nafaka alacağı ilamlı icra takibi yoluyla icraya konulur ve takip edilir. İlam, icra edilebilir nitelikte olan mahkeme kararını ifade eder ve derhal icraya konulması mümkündür. Kişi gönüllü olarak borcunu ödemezse cebri icra yoluyla nafaka alacağının takibi her zaman mümkündür. Bu durumda icra takip masrafları da borçlu nafaka yükümlüsü tarafından karşılanmak durumundadır.
Yasal Dayanak: İİK m. 344 Nafakaya İlişkin Kararlara Uymayanların Cezası
Bu konu 2004 sayılı İİK Md. 344’te özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre;
“Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası:
Madde 344 – (Değişik: 31/5/2005-5358/15 md.)
Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.
Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.”
Mahkeme kararına dayanan bir borç olduğu için bunun geeklerine aykırı hareket edenler hakkında tazyik yani zorlama hapsi kanunda öngörülmüştür. Buna göre ÜÇ AYA KADAR nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında zorlama hapsi uygulanmasına karar verilebilir.
Tazyik Hapsi Nedir, Nasıl Uygulanır ve Nasıl Kalkar
Borcunu ödemeyen ve mahkeme kararına aykırı davranan borçu nafaka yükümlüsü hakkında tazyik hapsinin uygulanması için;
- Nafaka alacaklısının, nafaka alacağı kesin olmalı,
- Alacaklı, ödenmeyen nafaka için icraya başvurmuş ancak borçlu tarafından ödeme yapılmamış olmalı,
- Nafaka borcu için yapılan icra takibi kesinleşmeli (Ara Karar versa kesinleşme şartı aranmaz),
- Nafaka ödenmediğine dair şikayet tebliğden itibaren 3 ay ve her halde nafaka alacağı doğduktan itibaren 1 yıl içinde yapılmış olmalıdır.
Tazyik hapsi borcun tamamen ödenmesiyle, tazyik hapsninin tamamen uygulanmasıyla ve itiraz üzerine kaldırlmasıyla sona erer. Borcu ödeme ve kararda yer verilen süre hapiste kalma ile tazyik hapsnin gerekleri yerine getirilmiş olur.
Şikayet Süresi, Görevli İcra Ceza Mahkemesi ve Duruşma Süreci
Nafakanın ödenmediğine dair şikayet öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içerisinde her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde İcra Ceza Mahkemesine yapılmalıdır. Kanunda icra işlemleri bakımından uygulanacak cezalar görevli ve yetkili İcra Ceza Mahkemelerince kararlaştırılır.
Şikayete konu eylem ile uygulanan hapis bir ceza değildir alında ve mahkeme sadece kişiyi özgürlüğünden mahrum bırakarak işlemin icrasını sağlamayı amaçlar.
İcra takibinin yapıldığı yerdeki icra ceza mahkemesi görevli ve yetkilidir. Mahkeme duruşma açmak ve buna dair usulüne uygun davetiye ile şikayet edilen borçluyu davet etmek durumundadır. Mahkeme tazyik hapsi kararı verilmesi bakımından geçerli bir ilam olup olmadığını, tebliğin usulüne uygun icra dairesince yapılıp yapılmadığını, cari bir nafaka borcunun var olup olmadığını ve şikayet süresine dair hak düşürücü sürelerin var olup olmadığı gibi unsurları inceler ve talebi buna göre karara bağlar. Kesinleşmesi halinde bu karar derhal infaz edilmeye başlanır. İtiraz süresi içerisinde kanun yollarına başvurulması halinde ise kararın kesinleşmesi gerekir.
Maaş Haczi, Banka Haczi ve Birikmiş Nafakanın Tahsili
Nafaka borcu öncelikli bir alacak olup, maaşına kişinin haciz işlemi daha önce de baka borçları sebebiyle yapılmış olsa dahi nafaka alacağı öncelikle ödenmesi gereken ve maaştan haczedilen bir alacak türüdür. Emekli maaşına da nafaka sebebiyle haciz konulabilmektedir.
Geçmiş döneme ait birikmiş nafaka borçları adi alacak sayılır. Bu kısım için maaştan en fazla 1/4 (yüzde 25) oranında kesilebilir.
Kişinin banka hesaplarına haciz yoluyla takip ile haciz işlemi yapılabilir. Ayrıca üçüncü kişiler nezdindeki alacaklarına haciz bildirimi yapılabilir. Kişinin gelir sahibi olduğu bütün alacaklara haciz işlemi yapılması mümkündür.
Sık Sorulan Sorular: Ödeme Yapılırsa Tazyik Hapsi Sona Erer mi
Tazyik hapsi işin icrasını sağlamak üzere getirilmiş bir zorlama kararıdır. Bu sebeple kanun hükmünde “Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.” denilmek suretiyle derhal tahliye edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Tazyik adı üstünde bir işi yapmaya kanun dairesinde kişiyi zorlamak anlamına gelir ve o zorlama ile amaçlanan sonuca ulaşılmış ise artık bunun sonlanması gerektiği de açıktır ve kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılmasına son verilir.
