İcra takibi bakımından itiraz ve şikayet gibi başvuru yolları kanunda düzenlenmiştir. Şikayet başvuru yolu, İcra Mahkemesi’nin yetkili olduğu bir başvuru şeklidir ve kanuna göre şikayet belirli hallere münhasıran yapılabilir.
Şikâyet, icra ve iflas dairelerinin hukuka aykırı olarak yaptıkları işlemlerin iptal edilmesini, düzeltilmesini veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılan işlemin yapılmasını sağlayan, taraflara verilmiş bir imkandır. icra ve iflas dairelerinin yaptıkları hukuka aykırı işlemlerin önemli bir bölümü şikâyet yoluyla düzeltilir veya iptal edilir veya yerine getirilmeyen ya da sürüncemede bırakılan işlemin yapılması emredilir.
Yargıtay HGK Kararında da yer aldığı üzere şikâyet, icra dairelerinin icra hukukuna aykırı olan ve hadiseye uygun bulunmayan işlemlerinin iptali ve düzeltilmesini veya yerine getirilmeyen veya sebepsiz sürüncemede bırakılan bir hakkın yerine getirilmesini sağlamak için kabul edilmiş bir kanun yoludur.
Şikayet yoluna belirli koşulların varlığı halinde başvurulabilir:
1. Şikayete konu bir işlem bulunmalıdır.
2. Şikayet, yapılan icra işleminin kanuna aykırı olması, işlemin olaya uygun olmaması, bir hakkın yerine getirilmemesi, bir hakkın sebepsiz şekilde sürüncemede bırakılması gibi sebeplere dayanmalıdır. Kanunda sayılan bu dört sebep şikayete dayanak teşkil eder.
3. Şikayet, kanuni süresinde yani 7 gün içinde yapılmalıdır. İİK m. 16/1-son cümle hükmüne göre şikâyet süresi, şikâyete konu işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 GÜNDÜR. Bu süre hak düşürücü süredir, re’sen gözetilir. Süre, tebliğ veya öğrenme ile başlar.
4. Bazı hallerde süresiz şikayet mümkündür.
- Sıra cetveli yapılmaması, bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olup, İİK’nun 16 maddesine göre süresiz şikâyete tâbidir.
- Usulsüz şekilde 2. ve 3. haciz ihbarnamesi tebliği
- Kanunda düzenlenen çok sayıda hal süresiz şikayet konusu olabilir.
Kamu düzenine aykırı işlemler belli bir sürenin geçmesiyle hukuken geçerlilik kazanmazlar. Bu nedenle bu işlemlerin süreye bağlı tutulması doğru olmayacaktır. Kamu düzenine aykırı işlemlerin iptali her zaman mümkündür ve şikayet konusu olabilir
Bunun yanında ilama aykırılık halleri süresiz şikâyete tabidir. Örneğin, ilamdakinden fazla alacak talebi, fazla faiz talebi gibi durumlar süresiz şikâyete tabidir. İlamın gereklerine aykırı bir ödeme emrinin şikayet konusu olması gereklidir.
Şikayetin yetkili İcra Mahkemesine yapılması gereklidir. Şikayete konu işlem re’sen mahkemece incelenemez. İnceleme mahkemesi bakımından kesin yetki kuralı geçerlidir.
Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde şikayet konusu hakkında kararını vermelidir. Şikâyet yoluna gidilmesi, şikâyete konu olan işlemin icrasını kendiliğinden durduramaz. Fakat icra mahkemesi, gerekli görürse, başvuru sahibinin talebi üzerine veya kendiliğinden işlemin icrasının durdurulmasına da karar vermeye yetkilidir.
