Haberleşmenin gizliliğini ihlal, bir suç olarak TCK’nın 132’inci maddesinde düzenlenmiştir ve yaptırıma bağlanmıştır. Bu kapsamda suçun değişik halleri maddenin fıkralarında düzenlenmek suretiyle ve işlenme halleri ayrı ayrı belirlenmiştir. Haberleşme iki kişi veya daha fazla sayıda kişiyle kurulan ve haberleşemeye dahil olanlar dışındakilere kapalı bir bilgi aktarma, paylaşım yapma ve iletişim kurma yöntemidir. Haberleşmenin korunması anayasal güvenceye bağlanmış olup, bu güvencenin bir sonucu olarak de TCK’da bununla ilgili suçlara yer verilmiştir. Buna göre;
“5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
Haberleşmenin gizliliğini ihlal[
Madde 132- (1) Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse, verilecek ceza bir kat artırılır.
(2) Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 2/7/2012-6352/79 md.) İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.
(4) (Mülga: 2/7/2012-6352/79 md.)”
“Nitelikli haller
Madde 137- (1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;
a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.”
Maddede üç ayrı suç tipine yer verilmiştir. Birinci fıkrada genel olarak haberleşmenin gizliğini ihlal suçu ve içerikleri kaydetme suçu ayrı ayrı düzenlenmiştir. Suçun genel şeklinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüş ve devamında içerikleri kaydetmek söz konusu ise cezanın bir kat artırılması öngörülmüştür. Bu eylem bir nevi suçun nitelikli hali kabul edilebilmektedir.
Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin ifşası ise ikinci fıkrada düzenlenmiş ve iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Haberleşmenin taraflarından birisinin diğer tarafın rızası olmaksızın haberleşmenin içeriğini aynen ifşa etmesi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektiren bir suç olarak üçüncü fıkrada düzenlenmiş ve basın yayın yoluyla bu içeriklerin yayımlanması da aynı şekilde suç kabul edilerek aynı cezaya hükmolunması düzenlenmiştir.
Haberleşmenin Gizliliği Nedir?
Haberleşmenin gizliliği, anayasal bir hak olan haberleşme özgürlüğünün korunması kapsamında kişiler arasında haberleşmenin güvence altında olmasını sağlayan, bu haberleşme içeriklerine devlet dahil kimsenin izinsiz ve yetkili mercii izni olmadan müdahalesine engel olan ve düzenlenen suçlar ile de bu durum güvence altına alınan bir hali ifade etmektedir.
Haberleşmenin içeriğinin gerçekleştiği kişiler arasında kalması ve bundan haberi olmaması gerekenlerin ya da toplumun genelinin erişimine bu bilgilerin açık olmaması anlamına gelmektedir. Esasen en az iki kişi arasında gerçekleşen haberleşmenin sadece onlarla sınırlı kalması, aleniyet kazanmaması ve başkaları muttali olacak şekilde izinsizce elde edilerek ifşasını sınırlayan bir temel haktır ve haberleşme özgürlüğünün temel güvencesi haberleşmenin gizliliğini sağlamaktan geçmektedir.
Sınırlı sayıda ve belirli kişiler arasında gerçekleşen haberleşmenin zatında diğerleri bakımından erişilebilir olmaması gereklidir. Haberleşme bu şekliyle esasen gizli gerçekleşen bir iletişim şeklidir. Bu gizliliğin kapsamı içerisinde sadece haberleşmenin içeriği değil, aynı zamanda haberleşmenin gerçekleşme şekli, süresi, zamanı ve yerine ilişkin bilgiler de dahildir. Gizliliğin kapsamı suçun oluşumunu da belirleyicidir ve gizlilik kapsamında olan olguların ifşası, başkalarına bildirilmesi, yayımlanması gibi olguların bu haliyle gizliliğin ihlali suçuna vücut vereceği kabul edilmektedir.
Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçu Nasıl Oluşur?
Suçun işlenmesinde maddenin birinci fıkrasında kişiler arasında gerçekleşen ve aleniyeti bulunmayan yani iki kişi arasında cereyan eden ve tarafı olunan konuşmaların gizliliğini ihlal suç olarak kabul edilmiştir.
Bu kapsamda haberleşme özgürlüğüne müdahale niteliğindeki eylemlerin bir görünümünü oluşturan “gizlilik ihlalleri”, ayrı olarak suç kabul edilmiştir. Bu suçun oluşabilmesi için dinleme, okuma, kaydetme vb. Surette bu gizliliğini ihlali gerekmektedir. Fıkrada içeriklerin kayda geçirilmesine bir kat artırımlı ceza uygulanacağı düzenlenmiştir.
Maddede üç ayrı fıkrada, “kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal”, “kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini ifşa” ve “kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini alenen ifşa ve basın yayın yoluyla yayımlama” fiilleri suç olarak düzenlenmektedir
Haberleşmenin gizliliği özel hayatın bir unsuru ve özel hayatın gizliliğinin sağlanabilmesinin bir görünümüdür.
Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçunun Cezası
Genel anlamda haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişiye verilecek ceza bir ila üç yıl arasında takdir olunacak hapis cezasıdır.
Gizliliği ihlal haberleşme içeriklerini kaydetmek suretiyle gerçekleştirilirse verilecek cezanın bir kat artırımlı uygulanması gerekmektedir.
Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini (kendisinin tarafı olmadığı) hukuka aykırı şekilde ifşa eden kişi ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
Maddenin son fıkrasında ise kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişinin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılması öngörülmüş ve bu cezanın ifşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunması kayıt altına alınmıştır..
Suçun nitelikli halleri ise TCK Md. 137’de ayrı bir madde olarak düzenlenmiştir.
Suçun Nitelikli Hâlleri Nelerdir?
*Suçun haberleşme içeriklerinin kaydedilmesi suretiyle işlenmesi halinde birinci fıkradan öngörülen cezanın bir kat artırımlı uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
*Suçun işlenmesinin nitelikli bir şekli olarak maddenin ikinci fıkrasında kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı yöntemler ile ifşa etmek suç olarak düzenlenmiştir ve bu durumda kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
*Ayrıca TCK Md. 137’de bu bölümdeki suçlar ile ilgili ortak hükümlere yer verilmiştir. Buna göre bu suçların;
a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlenirse ya da belli, bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenirse verilecek cezanın ayrı oranında artırılması düzenlenmiştir.
