Takdiri indirim, 5237 sayılı TCK md. 62/de düzenlenmiştir. Genel Hükümler altında cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine dair hükümler arasında yer almaktadır.
“5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
Takdiri indirim nedenleri
Madde 62- (1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.
(2) Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri (…) göz önünde bulundurulabilir. (Ek cümle:12/5/2022-7406/1 md.) Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.”
Takdiri indirim denilen ve temel ceza kanun hükmüne göre belirlendikten sonra uygulama alanı bulan bu sebepler sanığın lehine olan ve hakimin işlenen suça yönelik cezalandırmada değer biçmesi anlamına gelen bir konudur. Sanığın geçmişteki kriminal durumu, sabıkasının var olup olmadığı, kamu düzeni bakımından geçmiş eylemleri, sosyal anlamda ilişkilerinin kriminal niteliği, yargılama sürecinde pişmanlık duyup duymadığı ve işlediği eylem bakımından nedametini gösteren bir tavır ve tutum içerisinde olup olmadığı ile tanığın yaşı ve geleceği bakımından tayin edilecek cezanın olası etkilerinin sonuçları da dikkate alınacaktır.
Takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi sebepler gösterilmiş olmakla birlikte bu sebepler ile sınırlı olarak takdiri indirimi anlamamak gerekmektedir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 09.04.2019 tarihli, 2019/276 E. ve 2019/2151 K. sayılı kararına göre; takdiri indirim sebepleri sayıldıktan sonra kullanılan ifadeler yönüyle sadece belirli kıstaslara göre değerlendirme yapılması ile kanun takdiri indirim sebeplerini sınırlamamıştır.
Kanun koyucu, kanunda takdiri indirim nedenleri bakımından sanığın mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli tutum ve davranışlarının dikkate alınmayacağını ayrıca düzenlemiştir. Suç teşkil eden fiilin icrasının ardından ve yargılama esnasında sanığın eylemleri ve yargılamadaki durumu bakımından bütün davranışlarının esas alınmasını değil, işlediği suç yönüyle pişmanlığının göstergesi olan tutum, hal ve hareketlerinin indirim sebebi olarak değerlendirilmesine imkan sağlanmıştır.
Böylece kamuoyunda tartışılan ve işlenen suç bakımından önem taşımayan konuların takdiri indirim sebebi olarak dikkate alınması bakımından sınırlama yapılmıştır.
Hâkim, gerekçesini kararında göstermek suretiyle bu nedenleri uygulayabilir ya da uygulamayabilir. Ancak bazı hallerde Yargıtay bu sebeplerin uygulanmasını zorunlu kabul etmektedir ve uygulanmaması ve uygulanmama gerekçesinin açıklıkla gösterilmemesi bozma sebebi kabul edilmektedir.
Takdiri İndirimin Cezaya Etkisi Nedir?
TCK’nın 62/1 maddesi hükmüne göre failin lehine durum değerlendirmesi yapmaya imkan veren sebeplerin varlığı halinde temel ceza üzerinden sonuç cezaya ulaşmada bu sebepler dikkate alınır.
Buna göre;
*ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis,
*müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis,
cezası verilir.
Diğer cezaların ise altıda birine kadar indirim yapılır.
İyi Hal İndirimi Nasıl Hesaplanır?
Öncelikle TCK’da işlenen fiil için öngörülen cezanın alt ve üst sınırlarına göre uygulanacak ceza miktarı tayin edilir. Suçun işlenme zamanı, işlenme şekli ve suçu işlemede kullanılan araçlar gibi bir dizi unsur cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.
Sonrasında suçun kast, taksir, olası kast ve bilinçli taksirle işlenip işlenmediğine göre ceza belirlenir.
Suçun nitelikli halleri mevcut ise veya daha ağır ceza uygulanması gereken haller söz konusu ise bunlar uygulanarak ceza belirlenir.
Belirtilen işlemlerden sonra teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler uygulanır ve son olarak sonuç ceza belirlenir.
Takdiri İndirimi Ne Zaman Uygulanır?
Takdiri indirim temel ceza belirlendikten ve sonrasında suçun nitelikli hallerine göre ceza tayin edildikten ve teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı gibi hususların işlenen suçta söz konusu olup olmadığına göre ceza belirlendikten sonra en son aşama olarak takdiri indirim sebeplerinin yargılanan sanık bakımından söz konusu olup olmadığı değerlendirilir ve bunun ardından sonuç ceza hükmüne varılır.
TCK 62 Emsal Yargıtay Kararları
- Yargıtay 6. Ceza Dairesi, Esas : 2023/17967 Karar : 2023/13116 Karar Tarihi:05.10.2023
“…3. Mahkeme tarafından sanık hakkında 5237 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinin birinci fıkrasının uygulanmama gerekçesi olarak gösterilen \”Sanıkların kişilik özellikleri tekerrüre esas sabıkalı oldukları, sanıklara verilen cezanın gelecekleri üzerindeki olası etkileri ve sanıkların tekrar suç işlemeyeceği hususunda mahkememizce olumlu kanaat hasıl olmaması suç işleme hususunda uslanmaz tavırlar göstermeleri sebebi ile sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 62. maddesi uygulanmamıştır\” şeklindeki yerinde, yeterli ve kanunî gerekçeler ile takdiri indirim hükümlerinin uygulanmamasına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle … Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin, 09.05.2023 tarihli ve 2023/700 Esas, 2023/811 Karar kararında sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ile re’sen incelenecek konular yönünden ve 5271 sayılı Kanun’un 288 inci ve 289 uncu maddeleri kapsamında hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA…”
* Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Esas : 2024/511 Karar : 2024/851 Karar Tarihi :12.02.2024
“…Sanığın eylemini kızına yönelik gerçekleştirmesi nedeniyle sanık hakkında belirlenen temel cezadan 5237 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi gereği (1/2) oranında artırım uygulanarak 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına,
Sanığın eylemi tahrik altında gerçekleştirmesi nedeniyle haksız tahrik indirim sebebi uygulanarak sanık hakkında belirlenen cezadan 5237 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği (1/4) oranında indirim uygulanarak 6 ay 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına,
Sanığın lehine takdiri indirim sebebi uygulanarak sanık hakkında belirlenen cezadan 5237 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinin birinci fıkrası gereği (1/6) oranında indirim uygulanarak 5 ay 18 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hukuka aykırılığın bu şekilde giderilmesine, infazın belirlenen şekilde yapılmasına, kararın diğer kısımlarının aynen bırakılmasına,”
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Esas : 2022/7626 Karar : 2023/3469, Karar Tarihi: 23.05.2023
“…Sanık müdafiinin temyiz istemi; haksız tahrik hükümlerinin üst hadden uygulanmasına, takdîri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiği yönünden;
1. Olay günü tarafların evde oldukları esnada maktulün telefonunun birden fazla kez aranması maktulün ısrarla çalan telefonuna bakmayıp reddetmesi üzerine sanığın eşi olan maktulün kendisini aldattığından şüphelendiği bu nedenle aralarında tartışma gerçekleştiği, arayan numaranın kim olduğunu sanığın araştırdığı kızı …’ya numarayı söyleyince; \”Annem 3-4 aydır … ile görüşüyor.\” dediği, aynı numaradan gelen ve \”…\” olarak kayıtlı olan kişi ile çok sayıda telefon görüşmesi ve mesajlaşmanın bulunduğu anlaşıldığından maktulden sanığa yönelen ve haksız tahrik oluşturan eylemin niteliği ve ulaştığı boyut dikkate alındığında 5237 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesine göre asgariye yakın indirim oranı belirlenmesi yerine asgari olarak belirlenmesi suretiyle fazla ceza tayini hukuka aykırı bulunmuştur.
2. Sanığın kollukta ve duruşmada pişmanlığından bahsettiği halde suçtan sonraki pişmanlığı, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki olumlu davranışları ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkileri dikkate alınarak verilen cezada 5237 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinin uygulanması tartışılmadan suç kastının yoğunluğu ve suçun işleniş biçiminden de bahsedilerek yetersiz ve yasal olmayan gerekçe ile takdîri indirim hükmünün uygulanmaması hukuka aykırı bulunmuştur.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri yerinde görüldüğünden … Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 19.04.2022 tarihli ve 2022/770 Esas, 2022/1096 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,…”
