İcra takibine esas olarak İcra Dairesince düzenlenen ödeme emrine borçlu olduğu iddia edilen kişi tarafından yapılan itiraz üzerine takibin durması sebebiyle görevli ve yetkili mahkemede açılan ve takibin devam etmesini sağlamayı amaçlayan davaya itirazın iptali davası denilmektedir.
Yapılan bu itirazın ortadan kalkması söz konusu olmadan takip devam edemez. İtirazın ortadan kaldırılması için açılan ve Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülen davaya itirazın iptali davası denilmektedir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre açılan ve alacağın var olduğunu tespite yarayan ve açılmış bulunan ve takibi duran icranın tekrar işlemesine imkan veren bu dava bakımından belirli koşullar var olmalıdır:
1.Geçerli bir icra takibi bulunmalı ve ödeme emeri ile bu icra takibi fiilen işleme konulmuş olmalıdır.
2. Düzenlenen icra takibine esas Ödeme Emrine itiraz edilmiş olmalı ve bu itiraz üzerine takip İcra Dairesince durdurulmuş olmalıdır.
3.İcra dairesince verilen durdurma kararı sonrasında yasal süresi içerisinde itirazın iptali davası İcra Hukuk Mahkemesinde ve bulunmaması halinde ilgili mahkemede açılmış olmalıdır.
4. Davanın açılması bakımından alacaklı yani takibi yapanın hukuki yararlı var olmalıdır ve alacağına erişmek bakımından bu davayı açmasında menfaati var olmalıdır.
Dava Açma Süresi
Dava açma süresi İİK Md. 67 gereğince 1 YILDIR. Süre ise borçlunun itirazının alacaklıya usulüne uygun olarak tebliğ edildiği tarihte başlar.
İtiraz borçluya usulüne uygun bir şekilde 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili Yönetmelik kapsamında tebliğ edilmediği müddetçe dava açma süresi başlamaz.
İtirazın alacaklı tarafından tebliğ dışında herhangi bir şekilde öğrenilmiş olması dava açma süresini başlatmayacağı kabul edilmektedir.
Kanunda belirtilen dava açma süresi hak düşürücüdür. Hakim tarafından re’sen dikkate alınır.
Davanın Görüleceği Mahkeme
Özel hukuk ilişkisi bakımından görevli yargı yerleri ve görevleri 6100 sayılı HMK’da düzenlenmiştir. Bu dava icra takibine sıkı sıkıya bağlı bir dava türüdür. Asli bir dava değil, icra takibinin durdurulması kaynaklı bir dava türüdür ve takibin devamı için gerekli olan bir davadır.
İtirazın iptali davası, HMK hükümlerine göre asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır. Bununla birlikte uyuşmazlık konusu tayin edicidir. İcra takibine konu uyuşmazlık hangi mahkemenin görev alanına girmekte ise dava o mahkemede açılır. İşçi-işveren uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesi; ticari davalar bakımından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kalan işlerde görevli mahkeme tüketici mahkemesidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilmelidir ve dikkate alınmalıdır.
Davalının (borçlunun) yerleşim yeri mahkemesi veya icra takibinin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.
Ticari niteliği bulunan takiplere yapılan itirazlarda, itirazın iptali davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması da zorunludur.
İcra takibinin yasal bir surette devamı bakımından açılması gereken bu davanın icra takiplerinin fiilen uygulanabilmesi bakımından bir tespit davası olduğu ve işlemin uygulanmasına matuf olduğu görülmektedir. Verilecek kararı ile durdurulan takibin devamına imkan sağlanmış olur ve alacağın takibi yapılabilir hale gelir.