Evlenme yasağı, kanunen aralarında evlenme engeli bulunan kişilerin (kadın ve erkeğin) bu gibi haller veya evlenme ehliyeti bulunmaması sebebiyle ya da kanunen yasal koşulların (boşanan kadınlar içnin iddet müddeti gibi) var olmaması ya da engel bulaşıcı hastalıklar kaynaklı olarak evlenememesini ifade eder.
Evlenme engeli oluşturan haller ile evlenmeye dair koşullar Evlendirme Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Bu durumları ayrı ayrı ele almak gerekmektedir.
1. Evlenme Ehliyeti Bulunmaması
On sekiz yaşını doldurmuş, mahkemece vesayet altına alınmamış olan erkek ve kadın başka bir kimsenin rızası veya iznine bağlı olmaksızın evlenir.
Bazı hallerde ise evlenme bakımından;
a) On yedi yaşını tamamlayan erkek ve kadın velinin izni, veli yoksa vasi veya vesayet makamının izni ile,
b) On altı yaşını dolduran kadın ve erkek hakimin izni ile,
evlenebilir.
Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar ile on beş yaşını dolduran küçükler, mahkemece ergin kılınsa dahi evlenemez. Ancak istisnai olarak hakim, bu konuda başvuran küçük ve kısıtlının evlenmesine izin verebilir.
2. Hısımlık İlişkisi Bulunması
Hısımlık ilişkisi kadın ve erkeğin evlenmesine engel hallerin başında gelir ve belirli dereceye kadar bu hısımlık ilişkisi evlenme engeli teşkil eder.
a) Üstsoy ve altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
b) Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoy ve altsoy arasında,
c) Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoy ve eşi arasında,
Evlenme yapılamaz.
3. Kişilerden birisinin evli olması
Nüfus kaydına göre evli görünen bir kimse yeniden evlenemez. Hukuken ülkemizde tek eşlilik benimsenmiştir ve monogami geçerlidir. Birden fazla kişiyle erkek ve kadın evlenemez. İmam nikahı vb. Şekilde kıyılan nikahlar da hukuken geçersizdir.
Müracaat sırasında, önceki evliliğin ölüm, boşanma veya evliliğin herhangi bir sebeple mahkeme kararı ile son bulmuş olması halinde, evlenme engeli ortadan kalkar. Ancak buna rağmen, bu durum aile kütüklerine tescil edilmedikçe yeniden evlenme yapılamaz. Evlenme müracaatı yapıldığı anda kişinin nüfus kütüğünde evli olmadığı görünmeli ve tescil edilmiş olmalıdır.
4. Kadın için kanuni bekleme süresinin dolmamış olması
Boşanmış, evliliğin butlanına hükmedilmiş veya kocası ölmüş kadın, boşanma veya evliliğin butlanına dair mahkeme kararı veya kocasının ölüm tarihinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez.
Ancak kadın üç yüz günlük süre dolmadan önce doğum yaptığı veya mahkemece bu sürenin kısaltılmasına veya kaldırılmasına karar verildiği takdirde, kadın için bekleme süresi ortadan kalkar.
5. Kişinin sağlık koşullarının uygun olmaması
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’na göre; frengi, bel soğukluğu, yumuşak şankr ve cüzzam gibi bulaşıcı hastalığı olan kişilerin, hastalığın bulaşıcılık riski geçene veya tedavi edilene kadar evlenmeleri sakıncalıdır. Evlenme öncesi kişi hakkında sağlık raporu ile tespit yapılmalıdır. Bu rahatsızlıklar evlenmeye engel hastalıklar kapsamında değerlendirilir.
Evlenirken yasal olarak evlilik raporu almak zorunludur. Bu kapsamda çiftlerden bulaşıcı hastalıklar, kalıtsal kan bozuklukları ve ciddi kas hastalıkları için tarama testleri istenir.
