“5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
Kast
Madde 21- (1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.
(2) Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.”
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen ve eylemin işlenmesinde kişinin suçun kanuni tanımındaki eylemleri gerçekleştirmesi ve sonucunu da öngörmesiyle ilişkili bulunan bir kast türüdür. Bu yönüyle failin, neticenin gerçekleşmesi yönüyle kayıtsızlığına dair değerlendirmeler ve özellikle kastla işlenen suç türlerinin iyi incelenmesi gerekmektedir. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen neticeyi kabullenerek fiili işlemesi halinde olası kast vardır.
Olası kast ne olura olsun ve sonuç nasıl gerçekleşirse gerçekleşsin demek suretiyle kayıtsızca suçu işlemek kastıyla hareket etmektir. Fail sonuçları göze alır ama diğer yandan da neticenin gerçekleşmesini öngörmesine rağmen bunu kabullenerek suçun işlenmesi yönünde hareket eder. Olası kastta, doğrudan kastla suç işleme gibi suç işleme kastıyla ilk anda hareket vardır ve sonucunda bu durum ortaya çıkan neticeyi kabullenme bakımından bir durumu ifade eder.
Olası Kast ile Bilinçli Taksir Nasıl Ayırt Edilir?
Bilinçli taksirde fail neticeyi öngörür ancak neticenin gerçekleşmesini arzu etmez. Olası kastta ise fail eylemi gerçekleştirir ve sonuçları bakımından istemese de bir kabullenme ile hareket eder. İkisi arasındaki fark da burada ortaya çıkmaktadır.
Olası kast ve doğrudan kast arasında kesikin ayrımlar yoktur ve ancak yargılama aşamasında failin hareket tarzı ve niyet ve eylemleri ile bu belirlenebilecektir ve sonucu ne olursa olsun istemeye dair anlatımların kastın nasıl olduğunu ortaya koyamayacağı ifade edilmektedir. Failin, neticenin somut olayda mevcut olan bazı unsurlardan dolayı oluşmayacağı inancıyla veya fiili icra esnasında ortaya koyacağı beceri veya çaba ile suç teşkil eden neticeyi önleyeceğine güvenerek hareket etmesi halinde bilinçli taksir var olduğu, neticeyi kabullenerek suçu işlemesi halinde ise manevi unsur yönüyle olası kastın gerçekleştiği benimsenmektedir. Neticenin gerçekleşmesinin önüne geçilmesi için fail çaba göstermişse artık olası kast değil bilinçli taksir var olduğu kabul edilmektedir.
Olası kasta dair madde gerekçesinde “Olası kast durumunda suçun kanuni tanımında yer alan unsurlardan birinin somut olayda gerçekleşeceği öngörülmesine rağmen, kişi fiili işlemektedir. Diğer bir deyişle, fail unsurların meydana gelmesini kabullenmektedir” denilmektedir.
Olası Kastın Unsurları Nelerdir?
Ceza hukukunda temel kusurluluk şekli kasttır ve kasta göre olası kast ve diğer taksir halleri belirlenebilecektir. Neticenin gerçekleşmesi aşamasında ve bu neticeyi ilk anda öngörme ve sonrasında neticenin ortaya çıkmasına dair failin durumu tayin edicidir. Buna göre;
*Suç teşkil eden fiili işleme amacıyla karar verme ve hareket etme,
*Suçun işlenmesiyle neticenin gerçekleşebileceğini öngörme,
*Neticeyi öngörmeye rağmen yine de sonucu kabullenme ve suçu işleme,
*Neticenin gerçekleşmesini önleme bakımından bir çaba göstermeme ve neticeyi ne olursa olsun deyip kabullenme.
Olası Kast Hangi Suç Tiplerinde Sık Görülür?
Olası kast denilen kast türü bakımından önem taşıyan suç türleri trafik kazaları ile deprem kaynaklı müteahhit ve görev gereklerine aykırı hareket eden kamu görevlilerinin suçları bu kapsamda kabul edilebilir.
Meskun mahalde silahla ateşe etmek suretiyle bir kişinin ölümüne sebep olma gibi neticeyi öngörme ve gerçekleşmeyeceği inancıyla hareket ederek sonucu kabullenme de bu tip suçlar arasında yer alır.
Yine başkasına kamusal alanda öldürme kastıyla silahla ateş edilmesinde olayla ilgisi olmayan kişilere de kurşun gelerek yaralanmalarında olası kast var olduğu ifade edilebilir. Çünkü fail neticeyi öngörmesine rağmen eylemi kabullenme ile gerçekleştirmektedir.
Kızdığı esnafın işyerine zarar vermek amacıyla arabasıyla dükkana girdiği sırada kaldırımdan geçmekte olan bir yayayı yaralayan sürücü bakımından da bu kişinin yaralanması yönüyle olası kast vardır denilebilir.
Olası Kastın İspatı Nasıl Yapılır?
Olası kast ancak suçun sonuçları ve bu sonuçların ortaya çıkmasına dair failin hareket tarzı belirlenerek delillendirilebilir ki bu da en iyi şekilde yargılama aşamasında yapılabilecektir. Kast ile olası kastı ve bilinçli taksiri ayırmada failin beyanları ve suç işleme niyet ve amacına dair anlatımları ile neticeye dair dile getirdiği konular önem taşımaktadır. Suçun sonrasında failin hareket tarzı da önem taşımaktadır.