Marka ve telif hakkı suçları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında yer verilen halleri ve bunların suç olarak kabul edilmesini ifade etmektedir. Marka ve telif hakkı suçları, başkalarının fikir ve emek ürünlerini izinsiz kopyalama, satma veya kullanma eylemleridir. Marka hakları, şirket isimleri, logolar ve sloganları korur; telif hakkları ise sanatsal eserler, kitaplar, müzikler ve yazılımları korur.
Marka tescili yapılırken, başkasının telif hakkını ihlal eden başvuruların reddedilmesi gerekmektedir. Önceden tescil alan bir marka bakımından yapılan değerlendirme ile hukuka aykırı bir durum varsa yeniden tescil kararı verilemez. Marka haklarına tecavüz de bir suç olarak düzenlenmiştir.
5846 sayılı Kanunda düzenlenen suçlar;
1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
2. Başkasına ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para cezasına hükmolunamaz.
3. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
4. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
6. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
Bu Kanunun ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında bahsi geçen fiilleri yetkisiz olarak işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Hukuka aykırı olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağladığı takdirde, hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.
6769 sayılı Kanunda düzenlenen suçlar;
Marka hakkına tecavüz sayılan haller ise şunlardır:
a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede (marka tescilinden doğan haklar) belirtilen biçimlerde kullanmak.
b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.
c) Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak.
ç) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.
Marka ve telif haklarına ilişkin hukuk davası da açılabilir. Bu kapsamda FSEK 68. madde hükmüne göre izni alınmamış eser sahibi, sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir. Tecavüzün men´i (önlenmesi) davası ve tazminat davaları en bilinen davalardır.
Marka hakkına tecavüz suçu şikayete tabidir. Bu nedenle, şikayet süresi, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Kamu davası açıldıktan sonra şikayetten vazgeçme kamu davasının düşmesine neden olur. Bahse konu kanunlar kaynaklı suçların çeşitli olduğu ve her olay bakımından iyi inceleme yapılması gerektiği görülmektedir. Bu suçların kapsamı ve içeriği de fazladır ve işlenen eyleme göre yukarıda sayılan suçlardan birisine göre eylemi nitelemek gerekmektedir.
