Atatürk’e Hakaret Suçu
Ticaniler hareketinin ortaya çıkması ve Demokrat Parti döneminde Atatürk’e ait heykel ve büstlere saldırıların artmasıyla siyasi atmosferin bir gereği olarak 1951 yılında Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk‘ün hatırasına karşı işlenecek suçları belirleyen özel bir ceza kanunudur.
“5816 sayılı Kanun
Madde 1 – Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk’ün kabrini tahrip eden, kıran, bozan veya kirleten kimseye bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası verilir.
Yukarki fıkralarda yazılı suçları işlemeye başkalarını teşvik eden kimse asıl fail gibi cezalandırılır.
Madde 2 – Birinci maddede yazılı suçlar; iki veya daha fazla kimseler tarafından toplu olarak veya umumi veya umuma açık mahallerde yahut basın vasıtasiyle işlenirse hükmolunacak ceza yarı nispetinde artırılır.
Birinci maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenir veya bu suretle işlenmesine teşebbüs olunursa verilecek ceza bir misli artırılır.”
Kanunda Atatürk’ün hatırasına hakaret ve sövme başta olmak üzere onu temsil eden heykel, büst ve abide gibi yapılar ile kabrine yönelik eylemlere ceza öngörülmüştür. Bu suçların toplu olarak işlenmesi, umumi veya umuma açık mahallerde işlenmesi ile basın vasıtasıyla işlenmesi halinde cezalarda yarı oranında artırım ile Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk’ün kabrini tahrip etme, kırma, bozma ve kirletme suçlarının zor kullanılarak işlenmesi veya işlenmesine teşebbüs edilmesi hallerinde ise bir misli oranında cezada artırım düzenlenmiştir.
Atatürk’e Hakaret Suçu Hangi Kanunla Düzenlenmiştir?
Yukarıda ceza metnine yer verilen 5816 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir.
Bu Suçun Cezası Ne Kadardır?
*Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
*Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk’ün kabrini tahrip eden, kıran, bozan veya kirleten kimseye bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası verilir.
*Yazılı suçları işlemeye başkalarını teşvik eden kimse asıl fail gibi cezalandırılır.
*Yazılı suçlar iki veya daha fazla kimseler tarafından toplu olarak veya umumi veya umuma açık mahallerde yahut basın vasıtasiyle işlenirse hükmolunacak ceza yarı nispetinde artırılır.
*Birinci maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenir veya bu suretle işlenmesine teşebbüs olunursa verilecek ceza bir misli artırılır.”
Atatürk’e Hakaret Suçunda Hangi İfadeler Suç Teşkil Eder?
Atatürk’ün manevi hatırasına ve şahsına yönelik sövme ifadeleri bu kapsamdadır.
Yine aşağılayıcı tanımlama ve kavramların kullanımı da soruşturma açılmasına sebep olabilecektir.
Hakaret kabul edilen sövme tabirlerinin Atatürk ve hatırası için kullanımı da suç teşkil edecektir.
Ancak akademik çalışmalar kapsamında ve Atatürk dönemine dair niteleme ve kullanılan sıfatların açıkça hakaret kastı taşımadıkça bu kapsamda suç kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
Suçun İşlendiği Yerin Ve Zamanın Önemi Var Mıdır?
Suçun işlendiği yer ve zaman kanunda düzenlenmemiştir ve bu anlamda bir sınırlama veya kısıtlama söz konusu değildir. Eylemin kanunda sayılan nitelikte olması yeterlidir ve soruşturma re’sen yapılır.
Atatürk’e Hakaret Suçunda Dava Zamanaşımı Süresi Nedir?
Dava zamanaşımı eylemin üzerinden geçen süre sebebiyle adli takibatın yapılamaması anlamına gelir. Atatürk aleyhine işlenen suçlarla ilgili yapılan yargılamalarda olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suç, bu zamanaşımı süresi içerisinde her zaman soruşturulabilir, bu zamanaşımı süresi geçtikten sonra soruşturma yapılması mümkün olmayacaktır.
Bu Suçu İşleyen Yabancılar Hakkında Nasıl Bir Yol İzlenir?
Suçun yabancılar tarafından işlenmesi de mümkündür ve onlar bakımından ayrı bir düzenleme yapılmamış olup, yabancının yargılama süresince hakkında yurt dışına çıkmamak şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanabilir ve hakkında diğer adli kontrol tedbirlerine de karar verilebilir.
Yargılamanın sağlıklı işlemesi bakımından hakim bunu takdir edecektir. Kanun herkes bakımından eşit uygulanmalıdır.
Atatürk’e Hakaret Suçunun Yargılamasında Hangi Mahkeme Yetkilidir?
Yargılama, suçun işlendiği yerdeki Asliye Ceza Mahkemesinde yapılır.