Askerlik yapmak, her Türk vatandaşı için 20 yaşını doldurmuş olmakla birlikte bir “ödev” olarak kanunda düzenlenmiştir. Askerlik yapamayacak olan erkekler bakımından ise yetkili mercilerden alınacak sağlık raporu ile askerliğe elverişli olmadıklarının tespiti gereklidir.
Bunun dışında bazı kamu görevlileri de belirli hallerde askerlik hizmetinden muaf tutulmuşlardır. 10 yıl süreyle polislik hizmetlerinde EHS’nda görev yapanların askerlik yapmış sayılmaları kabul edilmektedir.
Dolayısıyla muafiyet bakımından “mesleki muafiyet” ve “sağlık koşulları gereğince muafiyet “şeklinde ayrım yapılması gerekmektedir.
Sağlık koşullarına bağlı olarak askere alınmama halinde verilen rapora halk arasında “Çürük Raporu” da denilmektedir. Çürük Raporu diğer bir tabirle askerliğe elverişli değildir raporudur ve kişi askerliğe alınamaz.
Bu makalemizde sağlık koşulları bakımından askerlik ödevinden muaf olanlara değinilecektir:
1.Sağlık Raporu ile kişinin askerlik yapmaya elverişli olmadığı tespit edilmiş olmalıdır. Muafiyetin temel kolulu budur ve kişinin sağlım durumu askerliğe uygun olmasa da bunun raporlanması muafiyet içn şarttır.
e-Devlet üzerinden yoklama başvurusu yapıldıktan sonra bağlı bulundulan Aile Hekimine giderek askerlik için tıbbi muayene olmak mümkündür. Herhangi bir detaylı rapor almayı gerektirecek hal yoksa kişinin askerliğe elverişli olduğu askere alınması yönünde rapor verilecektir.
Aile hekimi, detaylı tetkik gerektiren veya muafiyet şüphesi taşıyan ve tıbbi durumu ayrıntılı incelenmesi gereken durumları olduğunu düşündüğü kişiyi, TSK Sağlık Kurulu Raporu vermeye yetkili Devlet Hastanelerine sevk eder.
Hastane heyeti tarafından gerekli tetkikler yapılarak “askerliğe elverişlidir” veya “elverişsizdir” kararı verilir.
Eğer kişinin önceden alınmış engelli raporu varsa bunu Askerlik Şubesine bildirim yaparak askerliğe alınmaktan muaf olduğu konusunda gerekli incelemelerin yetkili mercilerce yapılmasını talep edecektir.
2. Kişinin askerlikten muaf tutulması bakımından aşağıdaki sağlık ve cinsiyet durumuna dair sorunlar kişide mevcut olmalıdır:
2.1. Görme konusunda tıbben askeriye elverişli olmayanların askerle alınmaları mümkün değildir.
2.2. Vücut kitle endeksi askerlik yapmaya uygun olmayanlar da askerlikten muaf olabileceklerdir.
2.3. Düz Taban olarak engeli bulunanların da askerlik yapmak bakımından engel tıbbi durumları var olmalıdır. Ancak her düz tabanlı olmanın buna sebep olmayacağı açıktır.
2.4. Engellilik durumu sebebiyle askerlikten muafiyet taşıyanlar da askere alınamazlar.
2.5. Cinsel kimlik ve davranış bozukluğu olanlar da örneğin trans bireyler de askerlikten muaf tutulacaklardır.
2.6. Askerlik hizmetini bedelli olarak yapanların da zorunlu askerlik hizmeti kapsamında askere alınmaları olağan hallerde mümkün değildir.
3. Askerlik muafiyetine neden olan bazı hastalıkları şöyle sıralamak mümkündür:
- Ruh Sağlığı ve Hastalıkları: Şizofreni, bipolar bozukluk, ağır depresyon ve tedaviye dirençli kişilik bozuklukları gibi durumlar muafiyet sebebidir.
- Göz Hastalıkları: İleri derece miyopi, hipermetropi, astigmat, renk körlüğünün ağır formları ve bazı retina hastalıkları.
- Ortopedi ve Travmatoloji: Uzuv kayıpları (ampütasyon), hareket kısıtlılığına neden olan omurga rahatsızlıkları (skolyoz, kifoz), büyük eklemlerde sürekli tekrarlayan çıkıklar ve ileri derece düz tabanlık.
- Dahiliye (İç Hastalıkları): Kronik böbrek yetmezliği, kontrol altına alınamayan diyabet (şeker hastalığı), kan hastalıkları ve tedaviye yanıt vermeyen tiroit bozuklukları.
- Çölyak Hastaları: 12.11.2015 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre, çölyak hastaları askerlikten muaf tutuluyor. Yönetmelikte şu ifadeye yer veriliyor: “Gluten enteropatisi (Resmi sağlık kuruluşlarından alınmış sağlık kurulu raporu ile işlem yapılabilir.), hafif seyirli (kronik diyare ile birlikte ağırlığın, bu listenin 32’nci maddesinde yer alan Boya Göre Standart Ağırlık Çizelgesindeki alt sınırından 11 kg ila 20 kg eksiklik) malabsorbsiyon sendromları”
- Kulak, Burun, Boğaz (KBB): İleri derecede işitme kayıpları ve denge sistemi hastalıkları.
- Cerrahi Hastalıklar: İleri evre fıtıklar, tedavi edilemeyen hemoroit vakaları ve sindirim sistemi rahatsızlıkları (ülser, Crohn hastalığı vb.).
- Kardiyolojik hastalıklar: Kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, ciddi kapak hastalıkları ve kontrol edilemeyen yüksek tansiyon.
- Obezite Halleri: Vücut kilo boy endeksi bakımından ve mide amekliyatı olanlar yönüyle de askerlik muafiyetine karar verildiği bilinmektedir.
