SEGBİS, UYAP Bilişim Sisteminde ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı Ses ve Görüntü Bilişim Sistemini ifade etmektedir ve CEZA MUHAKEMESİNDE SES VE GÖRÜNTÜ BİLİŞİM SİSTEMİNİN KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ile düzenlenmiştir.
SEGBİS duruşmalara online katılmaya imkan verir ve sanık da hazır olduğu yerden ya da ceza infaz kurumundan duruşmaya online katılabilir. Bunu talep etmezse ve itirazını sunarsa kişinin duruşmada hazır edilmesi sağlanmalıdır.
Özel hukuk yargılamalarında e-duruşma ile muhakeme yapılması ise HUKUK MUHAKEMELERİNDE SES VE GÖRÜNTÜ NAKLEDİLMESİ YOLUYLA DURUŞMA İCRASI HAKKINDA YÖNETMELİK ile düzenlenmiştir.
SEGBİS denildiğinde ceza yargılamasında avukat veya sanığın ya da diğer tarafların yargılamaya online sistem üzerinden katılımını ifade etmektedir. Ayrıca kayda almaya da imkan sağlanmıştır.
SEGBİS ile kayıt yapılması halinde ilgililerin önceden bilgilendirilmesi gereklidir.
SEGBİS Hangi Yargılamalarda Kullanılabilir?
SEGBİS, Yönetmeliğin tanımlaması itibariyle sadece ceza yargılamalarında benimsenmiştir. Hukuk mahkemelerinde sınırlı bir kullanım ve e-duruşma yapılması mümkündür. Buna dair ayrıca belirtilen yönetmelik düzenleme yapmıştır.
SEGBİS İle Duruşmaya Katılmak Zorunlu Mudur?
SEGBİS duruşmaya uzakta olunduğu için katılım sağlanamaması halinde getirilmiş bir olanaktır ve aslolan ceza yargılamasında yüz yüzelik ilkesidir, bu kapsamda hazır bulunması gereken kişinin katılımı olmadan SEGBİS ile yargılama yapılması uygun değildir.
Soruşturma ve kovuşturma aşamasında talep eden makam tarafından kabul edilen mazeretleri nedeniyle hazır bulunamayan kişi SEGBİS ile dinlenebileceği gibi SEGBİS üzerinden duruşmalara da katılabilir. Burada talep etme belirleyicidir. Çünkü talep edtmeden zorlama ile ilgili mercii karar alamaz. Talep eden makam, dinleme yapacağı kişinin kimlik bilgilerini, dinleme zamanını ve dinleme için yapılması gereken hazırlıkları ilgili kolluk birimine bildirir. İlgili kolluk birimi, yeterli sayıda kolluk görevlisinin dinleme işlemi sırasında hazır bulunmasını sağlar.
CMK Md. 196/4’te “Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.” denilmiştir.
Kişilerin istemine aykırı olarak ve talebi olmadan SEGBİS yoluyla duruşmaya katılmasının duruşmada hazır bulunma hakkına yönelik bir müdahale teşkil ettiği konusunda AYM İhlal Kararı bulunmaktadır (Başvuru Numarası: 2020/7708). Ancak SEGBİS kişinin talebiyle katılmaya imkan veren bir aracıdır ve kişinin buna rızası yoksa adil yargılanma hakkı dahilinde duruşmada hazır bulunma hakkı kapsamında bizzat hazır bulunmasını engelleyen bir karar alınamaz.
SEGBİS Bağlantısının Kesilmesi Duruşmayı Nasıl Etkiler?
Teknik aksaklıklar ve zaman zaman da veri aktarımındaki sorunlar sebebiyle online yargılama yapıldığı esnada kesinti olabilir ve kesintinin olduğu zamana kadar olan işlemlerin tutanağa geçmesi sağlanır ve irtibatın kesildiği andan itibaren durum kayda alınamadığı için tutanak buna göre tanzim edilir.
Duruşmanın sağlıklı seyri ancak tarafların ve müdafi ile vekillerin katılımıyla ve bütün tarafların hazır bulunmasıyla söz konusu olur. Bu sebeple kesilme duruşmanın ve yargılamanın yapılmasında bir sorundur ve bu konuda karar vermeye yetkili merci de talep eden makam olan hakim veya mahkemedir, kesintiye dair tutanakta ibareler yer almalıdır ve tarafların buna dair düzeltim isteminde bulunmaları ve itirazlarını sunmaları da mümkündür.
Avukatlar SEGBİS Duruşmalarına Nasıl Katılır?
Avukatların da SEGBİS ile bulundukları yerden katılması mümkündür ve avukat duruşma öncesinde makul bir süre öncesinde talepte bulunmalı ve bu talebi Mahkemece değerlendirildikten sonra kabul edilmesi halinde online hazır durumda olmalı ve saatinde duruşmaya SEGBİS üzerinden uzaktan katılım sağlamalıdır. Sanık, mağdur veya suçtan zarar gören ile avukat veya vekilleri de ayrı yerlerden duruşmaya iştirak edebilirler.
Soruşturma ve kovuşturma aşamasında talep eden makam Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından kabul edilen mazeretleri nedeniyle hazır bulunamayan kişi (avukat veya müdafi de) SEGBİS ile dinlenebileceği gibi SEGBİS üzerinden duruşmalara da katılabilir.
Bulunulan yerde talimat yazılan mahkeme ya da yargı mercii aracılığıyla bu sistem /imkan sağlanır ve duruşmaya online katılımına karar verilen kişi veya avukat da orada saatinde hazır olmak suretiyle duruşmaya iştirak eder.