İddet, bir bekleme süresidir ve İslam hukukundan kaynaklanır ve Türk Medeni Kanunu’nda da düzenlenmiştir.
İslam hukukunda boşanmadan sonra kadının tekrar evlenmesi için geçmesi gereken süreyi ifade etmektedir ve bu süre TMK’da bekleme süresi olarak düzenlenmiştir. Bir nevi kadının yeniden evlenmesi bakımından kadının doğurganlığı yönüyle bedensel olarak bir engel halin ve sakıncalı durumun kalmaması hali olarak kabul edilebilir.
“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
2. Kadın için bekleme süresi
Madde 132- Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez.
Doğurmakla süre biter.
Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.”
Evlendirme Yönetmeliği’nde “kanuni bekleme süresi”, “kan karışımını önlemek amacı ile evliliği son bulan kadının yeniden evlenmesi için gereken üçyüz günlük bekleme süresini ifade eder” şeklinde düzenlenmiştir.
Bu koşul özellikle soy bağını korumak ve doğması muhtemel çocuğun nesebini belirlemek ve soy bağı konusunda ortaya çıkacak tartışmaları ortadan kaldırmak için getirilmiş bir kuraldır ve dini anlamda da fıkhi bir esastır. Bu müddet, Kur’an-ı Kerim’de “Farz olan bekleme müddeti dolmadan onlarla evlenmeye kalkışmayın (el-Bakara 2/235)” şeklinde eyer almaktadır ve buna uygun olarak da kabul edilmiş bir yasaktır.
İddet Süresi Erkekler İçin De Geçerli Midir?
İddet süresi hamilelik ile ilgili bir durum olduğu için kadına özgüdür ve erkek için ayrıca bir bekeleme süresi öngörülmemiştir.
İddet Süresi Dolmadan Yeniden Evlenmek Mümkün Mü?
TMK’nın 132 inci maddesi hükmü yeniden evlenme bakımından yasal bir engeldir ve kişinin durumunun belirlenmesi ile bu durumun da kanun hükmü gereğince kaldırılmasına imkan sağlanmıştır. TMK’nın 132/3 maddesi hükmü ile kişinin tıbben gebe olmadığının belirlenmesine bağlı olarak yetkili Mahkemeye iddet müddetini kaldırma talebinde bulunma imkanı sağlanmıştır.
Evlendirme Yönetmeliği’nin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde evlenme engelleri arasında “c) Kadın için kanuni bekleme süresinin dolmamış olması; Boşanmış, evliliğin butlanına hükmedilmiş veya kocası ölmüş kadın, boşanma veya evliliğin butlanına dair mahkeme kararı veya kocasının ölüm tarihinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Ancak kadın üç yüz günlük süre dolmadan önce doğum yaptığı veya mahkemece bu sürenin kısaltılmasına veya kaldırılmasına karar verildiği takdirde, kadın için bekleme süresi ortadan kalkar.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu düzenlemeler çerçevesinde iddet süresi dolmadan veya iddet süresi mahkemece kaldırılmadan boşanan kadının yeniden evlenmesi mümkün değildir ve nikah kıyılması ismi makamlarca yapılamaz.
Mahkeme Kararı İle İddet Süresi Kaldırılabilir Mi?
TMK’da düzenlenen ve boşanan kadın bakımından yeniden evlenme yönüyle boşanma sonrasında sınırlama getiren iddet müddetinin kanuni koşulları oluştuğunda kaldırılmasına Mahkeme yetkilidir.
Bu konuda boşanmaya karar veren Aile Mahkemesinden talepte bulunulması mümkündür.
Ancak boşanma davasından ayrı olarak da bağımsız bir talep olarak yerleşim yerindeki Aile Mahkemesinde dava açılabilir.
Bu dava bir çekişmesiz yargı işidir ve Mahkeme kaldırma kararı bakımından tıbbi tespit yapıldıktan sonra ancak karar verebilir.
Kadın, boşandığı önceki eşiyle yeniden evlenecek olsa dahi bu sürenin kaldırılması gerekmektedir. Kanun bu yönüyle hakime bir takdir hakkı tanımamıştır ve buna ilişkin işlemlerin yapılması kanun gereğidir.
Ayrıca evlenme şartları içerisinde yer alan bu koşul sağlanmadan nikah akdi yapılamaz.