Nüfus kayıtlarında yer alan yaş bilgisinin yanlış, hatalı ve doğum kayıtlarına uygun olmadığı gerekçesiyle bu kaydın düzeltilmesi ve kişinin yaşının daha küçük olduğu yönünde açılan ve mahkemece kabulü halinde nüfus kaydının buna göre düzeltilmesini sağlayan bir dava türüdür.
Ayrıca yaş kayıtlarının sonradan girilmesi de hatalı bir bilgiyle kişinin yaşının tescil edilmiş olmasında sebep olabilmektedir.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu Md. 36/2 gereğince “nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (…)nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır. (…) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. …”
Bu dava sonucunda verilen karar aleyhine davalı idare her zaman istinaf ve temyiz hakkına sahiptir.
Yaş Küçültme Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Yaş küçültme genel anlamda kişinin nüfus kaydına yaş bilgisinin yanlış tescil edilmesi, yaşının başkasına ait doğum bilgilerine dair olması ve tescilli nüfus kaydının yaşayan ve kayıtta görünen davacıya ait olmaması hallerinde açılması gereken bir dava türüdür. Bazı durumlarda Cumhuriyet Savcıları tarafından da “davaname” ile yapılacak talep ile bu davanın açılması mümkündür.
Suç soruşturması sırasında kişinin yaşının doğruluğuna dair bir tespit yapılmış ve kişinin daha küçük yaşta olması gerektiği anlaşılmış ise Cumhuriyet savcısı yasal gerekçeler ile Mahkemeden bunun düzeltilmesini isteyebilir. Gerekçeli ve hukuken ne için bu talebin yapıldığını gösteren bilgiler ile bu dava ikame edilmelidir. Ancak ceza yargılamasında mahkeme yapılan yargılamada kişi hakkında bir yaş tayini yaparak karar verirse artık Asliye Hukuk Mahkemesinde bu konuda yeni bir dava açılamaz.
Yaş düzeltme talebi kişi tarafından bizzat istenmelidir ve bu dava, yaşı değiştirilecek kişi tarafından açılmalıdır. Ancak kişinin fiil ehliyeti yoksa velisi ya da vasisi mahkemeden düzeltme talebinde bulunabilir.
Yaş Küçültme Davasında Hangi Belgeler Gerekir?
Yaş düzeltme davasının açılabilmesi için gerekli olan şartları şöyle sıralayabiliriz;
*Davacı kişinin doğum kaydı varsa ve bu tescil kaydı ile uyumlu değilse bu belgeler kullanılabilir.
*Kişinin doğumuna dair resmi bir kayıt ve nüfus kaydındaki doğum tarihini doğrulayan bir kayıt var olmamalıdır, hastanede veya doğum evinde kayıttaki tarihte doğmamış olmalıdır.
*Davacı kişinin bu dava bakımından haklı bir gerekçesi var olmalıdır.
*Yaş küçültme talebinin kişinin ailesindeki kardeşi bireylerin ve annenin yaş bilgisiyle uyumlu olması, kardeşler arasında en az 180 günlük bir süre var olması,
*Davayı açan kişinin doğumuna karar verilecek tarihte annenin yaşının 12’den büyük olması ve doğum yapabilecek bir yaş ve bedene sahip olması,
*Talep edilen doğum tarihinin kişinin fiziki ve bedensel olgunluğu ile uyumlu olması,
*Kemik yaşı konusunda alınan raporun talep edilen yaşın tescil edilmesiyle uyumlu olması ve ayrıca yaşına dair adli tıp raporu alınmış olması,
*Kişinin çocukluktaki aşı bilgileriyle daha küçük yaşta olması gerektiğinin görülmesi,
*Okul kayıt bilgileri ve diğer eğitim kayıtlarıyla durumunun belirlenebilmesi,
*Hakkında daha önce yaş küçültme ve yaş değişiklik işlemi yapılmamış olması.
*Kişinin yaşına dair bir belge yoksa tanık beyanları var olmalı ve buna dayalı olarak mahkemece bir doğum tarihine karar verilerek dava kabul edilmelidir,
Yaş Küçültme Davası Kaç Yaşa Kadar Açılabilir?
Böyle bir sınırlama yapılamaz ve kişinin yaşı yanlış kaydedilmişse yaşadığı sürece bu davanın açılması mümkündür. Herhangi bir yaş sınırlaması medeni hakları kullanmak bakımından getirilmemiştir.
Mahkeme Yaş Küçültme Talebini Hangi Şartlarda Kabul Eder?
Kişinin fiziki görünümü ve kemik yaşı bakımından alınan ismi tıbbi raporlar ile olması gereken yaşının daha küçük olması gerektiği belirlenmişse, bunun yanında nüfus kayıtlarına kişinin yaşı yanlış ya da başkasının yerine kaydedilme sebebiyle (ölen kardeş adına kaydetme vb.) hatalı girilmişse, ayrıca tanık beyanları ile bu durum belirlenmişse mahkemece yaş küçültme davasının kabulü yönünde karar verilmesi gerekmektedir.
Dava, Nüfus Müdürlüğüne karşı açılan bir davadır. Davalı nüfus kaydını tutan idari merciidir.
Yaş Küçültme Davası Ne Kadar Sürer?
Davanın eldeki delil ve kayıtların durumuna göre 2 Ay ile 6 Ay arasında sürmesi beklenir.