OHAL Komisyonu tarafından verilen ret kararlarına karşı ne yapılacağının bilinmesi, ilgililerin bu işlemler nedeniyle herhangi bir hak-kaybı yaşamaması açısından çok önemlidir.
Bilindiği gibi OHAL Komisyonu, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan KHK hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere kurulmuştur.
OHAL Komisyonunun Görev Alanı
OHAL Komisyonu, OHAL kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir:
- a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi.
- b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi.
- c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması.
ç) Emekli personelin rütbelerinin alınması.
OHAL kapsamında yürürlüğe konulan KHK’lerle gerçek veya tüzel kişilerin hukuki-statülerine ilişkin olarak doğrudan-düzenlenen ve yukarıda-belirtilmeyen işlemler de Komisyonun görev alanındadır.
OHAL Komisyonunun Ret Kararına Karşı Ne Yapabilirim?
Yukarıda belirtilen konularda ve Kanunda belirtilen usulde (dosya üzerinden) inceleme yapan OHAL Komisyonu, başvurunun reddine veya kabulüne karar verebilir.
Komisyonun başvurunun kabulüne karar vermesiyle ilgilinin istemi doğrultusunda işlem tesis edilir. Örneğin ilgili meslekten çıkarılmışsa, Komisyonun kabul kararı üzerine mesleğine iade edilir.
Komisyon inceleme sonucunda başvurunun reddine karar vermişse, ilgili, bu ret kararının kendisine tebliğ edildiği günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açabilir.
Dava açılacak ve incelemeyi yapacak idare mahkemeleri Hâkimler Savcılar Kurulu tarafından özel olarak yetkilendirilmiş mahkemelerdir. Bu mahkemeler Ankara 19, 20, 21, 22, 23, 24 ve 25. İdare Mahkemeleridir.
Dava Dilekçesinde Bulunacak Hususlar
Komisyon tarafından verilen başvurunun-reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davalar, “Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesi Başkanlığı’na” hitaplı ve imzalı dilekçelerle açılır.
Dilekçelerde;
- a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,
- b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,
- c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, gösterilir.
Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.
Bu davalarda husumet, ilgilinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluşa yöneltilir. Yani bu davalarda davalı olarak gösterilecek kurum dava açan kişinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluştur. Bu davalarda ayrıca Cumhurbaşkanlığına ve Komisyona husumet yöneltilemez.
Ankara Dışındayım. Nasıl Dava Açabilirim; Savunma ve Cevap Dilekçelerini Nasıl Gönderebilirim?
Yukarıda belirttiğimiz gibi açılacak davalarda yargılamayı yapacak olan mahkemeler, Ankara 19, 20, 21, 22, 23, 24 ve 25. İdare Mahkemeleridir. Ankara’da yaşayan ilgililer hazırladıkları dava dilekçesini veya cevap ve savunmaları bizzat Ankara İdare Mahkemelerine götürebilirler.
Ankara dışında yaşayan ilgililer açısından ise, dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak;
- Ait olduğu mahkeme başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına,
- İdare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hâkimliklerine veya
- Yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir.
Örneğin, İstanbul’da yaşıyorsam ve dava dilekçemi İstanbul idare mahkemesi aracılığıyla göndereceksem dilekçelerimin başına “Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesi Başkanlığına Gönderilmek Üzere İstanbul İdare Mahkemesi Başkanlığına” yazmam gerekir.
Konuyla İlgili Diğer Hususlar
OHAL Komisyonu kararına karşı dava açarken harç ve posta masrafı gibi mahkeme masraflarının yatırılması gerekmektedir. Bu masrafları karşılayacak maddi imkânımız yoksa davamızı adli yardım talepli açabiliriz. Bu durumda dilekçemizin sağ üst köşesine “Adli Yardım Taleplidir” yazmamız yeterlidir. Meslekten çıkarılma adli yardım talebinin kabulü için yeterlidir. Ayrıca istenirse maddi imkânımızın olmadığını ortaya koymak için muhtardan “fakirlik belgesi” veya benzer bir belge alıp bunu da dilekçeye ekleyebiliriz. İhraç olduktan sonra emekli olanların adli yardım talepleri Mahkemelerce kabul edilmemektedir.
Davamızın “duruşmalı” olarak yapılmasını istiyorsak yine dilekçemizin sağ üst köşesine “Duruşma Taleplidir” yazmak yeterlidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre, duruşma talep ettiğimizde mahkemelerce duruşma yapılması zorunludur. Ancak belirtmekte fayda var; idare mahkemelerinde yazılı yargılama usulü geçerli olduğundan davayla ilgili bütün hususların evraklar üzerinden tespiti yapılabilmektedir. Bu nedenle dava dilekçesinde duruşma talep etmenin bizce pratikte bir faydası olmayacaktır.
Dava dilekçemizde talebimizi net bir şekilde ortaya koymamız gerekmektedir. Bu çok önemli bir husustur. Çünkü dilekçede net bir talep ortaya konulamazsa idare mahkemesince 30 gün süre verilerek dilekçenin reddine karar verilir. Bu 30 günlük süre içerisinde aynı yanlışlıklar yapılırsa DAVANIN REDDİNE karar verilir. Hak kaybı yaşanmaması açısından bu hususa dikkat edilmelidir.
Yine dava dilekçemizde dava konusu işlemin iptalini gerektiren hukuki nedenlerin net bir şekilde ortaya konulması gerekir.
İdareler tarafından tesis edilen idari işlemlerin hukuki denetiminin yapılabilmesi için bu işlemlerin belirli usul ve esaslar çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Örneğin, meslekten çıkarma işleminin tesis edilebilmesi için Kanunda belirtilen şekilde soruşturmacı atanarak usulüne uygun bir soruşturma yapılması ve savunma alınması gerekmektedir. Bunlar yapılmadan tesis edilen bir işlem Anayasaya aykırıdır; savunma hakkını ihlal eder.
İşlemlerin gerekçesinde belirtilen “Kurum kanaati” veya buna benzer kavramlar soyut ve matbu ifadelerdir. Bu bir işlemin neden tesis edildiğini göstermez. İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuki denetiminin yapıldığı gözönüne alındığında burada işlemin sebep unsuru eksiktir. İşlemin iptali gerekir.
Öte yandan, demokratik bir toplumda, doğruluğu hiçbir şekilde sorgulanamamış ve denetime tabi tutulmamış istihbari nitelikteki bilgilerle kişiler hakkında işlem tesis edilmesi kabul edilemez.
Profesyonel Hukuki Yardım
OHAL Komisyonunun ret kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ilgililerin 60 günlük dava açma sürelerini kaçırmamaları gerekmektedir. Ayrıca açılacak iptal davalarına ilişkin dava dilekçelerinin hazırlanması, iptal nedenlerinin iyi bir şekilde ve gerekçeleriyle ortaya konulması ve talep kısmının usulüne uygun yazılması, ilgili açısından herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için önemlidir. Bu nedenle ilgililerin bu davalardan kaynaklı tüm maaş, özlük hakları ve tazminat haklarını tam olarak alabilmesi için profesyonel hukuki yardımdan faydalanmaları gerekmektedir.
