İş ve sosyal güvenlik hukuku, vatandaş olsun olmasın ülke içinde yaşayan herkesi doğumdan ölüme, hatta ölümden sonra da ilgilendiren hukuk dalıdır. Bu nedenledir ki, adliyelerde pek çok iş mahkemesi kurulmaktadır. Ayrıca bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay’ın iş yükü arasında iş ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin davalar tüm dava miktarı içinde yarıya yaklaşan bir miktarı oluşturmaktadır.
İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Başlıca Davalar
-Hizmet tespiti davaları (Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmaların hükmen tespiti, 5510 sayılı kanunun 86. Maddesinin 9. fıkrasında düzenlenmiştir. Hükme göre, “Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.”)
-ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin davalar,
-iş kazası ve meslek hastalığı tespit davaları,
-iş kazasından ve meslek hastalıklarından kaynaklanan;
- Maddi tazminat davaları,
- Destekten yoksun kalma nedeniyle acılan maddi tazminat davaları,
- Manevi tazminat davaları
-Yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin davalar (emeklilik),
-SGK’nın prim alacaklarına ilişkin davalar (Primler işveren tarafından zamanında ödenmez ise, kurum kamu alacaklarına tanınan imtiyazlara göre (6183 sayılı kanuna göre) primleri zorla tahsil eder. Primlerin ödenmesi bakımından işveren dışında kişiler de sorumlu tutulmuştur. Özellikle tüzel kişilerde yönetim kurulu üyeleri de dahil üst düzey yöneticiler, prim ödemesi bakımından tıpkı işveren gibi müteselsil olarak sorumludurlar. Prim ödeme yükümlülüğüne karşı işveren veya üst düzey yöneticiler elbette, kendisinin işveren dolayısıyla prim ödeme yükümlüsü olmadığı ve alacağın zamanaşımına uğraması gibi nedenlerle iş mahkemesinde dava açabilirler).
-İş sözleşmesinin feshinin geçersizliğinin tespiti (İşe iade) davaları,
-İş sözleşmesi devam ederken veya sona erdikten sonra ödenmeyen ücret alacağı davaları,
– iş sözleşmesinin feshi ile birlikte gündeme gelen;
- Kıdem tazminatı alacağı,
- İhbar tazminatı alacağı,
- Yıllık izin ücreti alacağı davaları.
-Fazla mesai ücreti alacağı davaları,
-Hafta tatili günü çalışma ücret alacağı davaları,
-Ulusal bayram tatili günlerinde çalışma ücreti alacağı davaları,
-Genel tatil günlerinde çalışma ücreti alacağı davaları,
-Belirli süreli iş sözleşmesinin feshi nedeniyle doğan bakiye ücret alacağı davaları ve haksız fesih tazminatı,
-ikramiye ve prim alacaklarıdır.
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku’nda Sıkça Karşılaşılan Sorunlar
İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların ve davaların fazlalığı, bu alanda birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Özellikle işveren tarafından yapılan bazı ödemelerin, asıl alacaktan düşülüp düşülmeyeceği büyük bir sorundur. Yine bu ödemeler nedeniyle işçi tarafından imzalanan bazı belgelerin İBRA yerine geçip geçmeyeceği de sorun olabilmektedir.
Keza feshin haklı-haksız olmasına bağlı olarak doğacak olan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı bakımından işveren ya da işçi tarafından yapılan fesihlerin haklı ya da haksız fesih olup olmadığı ve işe iade davası bakımından feshin geçerli nedene dayalı olup olmadığının tespiti gerekmektedir.
Öte yandan tüm iş ve sosyal güvenlikle ilgili davalar bakımından ortaya çıkan en önemli sorun işçinin ücretinin miktarına ilişkin olabilmektedir. İşveren ücretin düşük olduğunu ki, genellikle asgari ücret olduğunu, işçi ise daha yüksek olduğunu ileri sürmektedir. Ücretin miktarının tespitinin önemi, alınacak tazminat miktarlarını etkilemesi bakımındandır. Yüksek ücret yüksek tazminat demektir.
İş ve sosyal güvenlik hukukunun karmaşıklığı ve bu davaların çözümünün ciddi teknik ve hukuki bilgiyi gerektirmesi profesyonel hukuki yardımdan faydalanmayı gerektirmektedir. Bu çerçevede Ofisimiz, iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında uzman avukatlar ve güçlü iş ve çözüm ortaklarıyla birlikte çalışmaktadır
Tazminat davaları ile ilgili olarak Tazminat Hukuku başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
